We zijn stilaan op weg naar de lente en dat betekent dat er een hele reeks dagen aankomen die in het teken staan van zoetigheden: Mardi Gras (of Shrove Tuesday), Carnaval, de Wafeldagen enzovoort. De eerste in de rij is op  2 februari, Lichtmis (Chandeleur – Candelora – Candlemas – Lichtmeß).

Het is al eeuwen de traditie dat met Lichtmis pannenkoeken worden klaargemaakt. Er bestaat zelfs een oud gezegde: “Er is geen vrouwtje nog zo arm, of ze maakt haar pannetje warm”. Maar het blijkt dat “pannetje” in het oud Nederlands niet alleen over pannenkoeken ging maar dat het woord ook een andere seksuele bijbetekenis had.

Al in de vijfde eeuw zou een zekere Paus Gelasius pannenkoeken hebben uitgedeeld aan de bedevaarders die aankwamen in Rome. Lichtmis of Maria Lichtmis heeft te maken met een oud ritueel, een zuiveringsoffer dat de maagd Maria moest brengen, maar het is vooral een feest in het teken van het licht en vroeger een optocht met kaarsen. Het Franse woord chandeleur is afgeleid van festa candelarum (het feest van de kaars of chandelle).

De vorm van de pannenkoek, een ronde goudkleurige schijf, zou verwijzen naar de vorm van de zon, want we verlaten stilaan de koude, donkere winterdagen en vieren de terugkeer van de zon en dus ook het licht. Er zijn vele varianten van een oud gebruik aan Lichtmis gekoppeld, namelijk het opgooien van een pannenkoek met de rechterhand terwijl men in de linkerhand iets van goud vasthield. Dit zou namelijk voorspoed en welvaart brengen voor de rest van het jaar. Als de pannenkoek per toeval op een kast belandde zou men de volgende jaren zelfs een goede oogst hebben.

Het is een leuke traditie dat een dag per jaar in het teken van de pannenkoek staat, maar ik moet er geen teken bij maken, ze zijn enorm populair bij jong en oud en worden op alle ogenblikken van de dag gegeten en gans het jaar door.

Ieder land heeft zo zijn typische pannenkoek en bij mijn favorieten horen de Amerikaanse dikke en zeer lichte pancakes met blueberries en maple syrup, maar ik hou evengoed van een Bretoense gezouten en gevulde galette. Vooraleer we jullie het recept meegeven maken we snel een ommetje door Hongarije, Kroatië en Denemarken.

In een vroeger artikel Nullam goes Budapest hebben we al bericht over hoe pannenkoeken (Palacsinta)  een groot deel uitmaken van de Hongaarse keuken. Ze worden gewoon als dessert verorberd, of worden in reepjes gesneden en toegevoegd aan soep of zijn een voorgerecht op zich, zoals de bekende Hortobágy pannenkoek. De bekendste onder de Hongaarse pannenkoeken is de Gundel, genoemd naar Karoly Gundel, stichter van het gelijknamige restaurant Gundel (een aanrader). De Gundel pannenkoek wordt gevuld met rozijnen, de zeste van appelsien, walnoten en rum; wordt vervolgens geflambeerd en geserveerd, zwemmend in een donkere chocolade saus.

De beste pannenkoeken ooit heb ik gegeten in Restoran “Kapetanova kuća”  in Mali Ston aan de Dalmatische kust in Kroatië. Hun palačinke u vinskom šatou worden er geserveerd met stukjes walnoten en een heerlijke saus Chaudeau (wine chaudeau). De naam is een verbastering van het Frans (warm water) en de saus zelf is een soort sabayon maar lichter en minder zoet. Gewoon heerlijk, alhoewel het prachtige uitzicht op de azuurblauwe Adriatische Zee ook wel iets zal bijgedragen hebben aan deze culinaire ervaring.

Ook in Denemarken zijn pannekoeken heel populair. In Nullam goes Kopenhagen lieten we jullie kennismaken met Murdoch’s Books & Ale, waar men nog steeds de  authentieke crèpes Suzette volledig volgens de regels van de kunst aan tafel bereidt, flamberen inclusief. Mocht je ooit op citytrip in Kopenhagen zijn, stap dan ZEKER eens binnen bij Murdoch’s Books & Ale, gelegen op korte wandelafstand van het populaire Nyhavn (adres Murdoch’s Books & Ale, Bredgade 37 DK-1260 Copenhagen). Murdoch’s Books & Ale is een gezellige brasserie waar je rustig de krant kan lezen of een goed boek, maar ook genieten van lekker eten. Het is ingericht als een stijlvolle Engelse pub met veel leder en grote boekenkasten. Zeker een aanrader!

Pannenkoekenhuisjes vind je bijna in alle belangrijke straten in Kopenhagen, maar de Denen zijn ook zeer creatief bezig met streetfood. In de buurt van het populaire Nyhavn loop je zeker één of meerdere sympathieke pancakebikes tegen het lijf: een fiets met daarop een paar vuurtjes om pannenkoeken te maken. En dat ze populair zijn getuigen de lange rij wachtenden. Een aanrader is de heerlijke vers gebakken pannenkoek met nutella en banaan. Het water loopt je in de mond tijdens het wachten.

Een goed gebakken pannenkoek is pure schoonheid. De randen mogen lekker krokant zijn maar het midden moet zacht zijn. Hij moet licht en luchtig zijn zodat hij bijna in je mond smelt. Hieronder volgt het recept van grootmoeder, maar eerst nog enkele tips en voorwaarden.

De absolute basisvereiste is een goede pannenkoekenpan: ze heeft best een lage rand en de warmt moet zich snel en gelijkmatig verdelen over de bodem. Het beste is natuurlijk een pan met antiaanbaklaag. Daarnaast is het belangrijk om de pan goed in te vetten maar ook dat er genoeg vetstof in je beslag is. De pan kan je vinden in Delhaize voor 12,95€.

Bij pannenkoeken bakken komt er wat goochelwerk aan te pas, namelijk de pannenkoeken halverwege omdraaien. De pan lage rand helpt om gemakkelijk onder de pannenkoek te gaan, je zoekt dus best een spatel of pannenkoekenmes dat lang genoeg is en voldoende fijn, zodat je de pannenkoeken niet beschadigd of breekt. Deze spatule kan je ook helpen om het deeg snel en handig over de pan te verdelen. Ook dit vind je in Delhaize voor 3,75€, naast alle andere attributen en ingrediënten om pannenkoeken te maken.

Wat heb je nodig? voor ongeveer 8 pannenkoeken

• 100 gram bloem
• 1 groot ei
• 300 ml melk
• 1 zakje vanillesuiker
• Boter

Hoe maak je het?

Zeef de bloem in een grote mengkom en doe ere en snuifje zout bij. Maak een put in het midden en breek er het ei in. Giet er ook de helft van de melk in. Klop goed op met een garde, te beginnen van uit het midden en neem telkens wat bloem van de zijkanten mee. Klop goed op tot je een glad maar dik beslag hebt. Goed opkloppen is belangrijk want zo vermijd je klonters. Giet er nu ook de rest van de melk bij.

Persoonlijk doe ik er wat gesmolten boter bij om het beslag wat vet te geven.

Smelt wat boter in een pannenkoekenpan. Giet wat beslag in de pan en draai de pan wat rond zodat het deeg zich snel verspreid over de pan. Bak op een middelhoog vuur gedurende 30 seconden tot één minuut – de bovenkant moet droog zijn – en ga met je spatel even rond de rand van de pannenkoek om de randen los te maken. Ga met je spatel onder de pannenkoek en draai hem in één vlotte beweging om. Bak ook deze kant mooi goudbruin en serveer onmiddellijk of hou warm op een bord.

Ziezo, zo moeilijk was dit niet. Veel plezier en smakelijk eten. 

NM.

© 2013, Nullam Microwaveum. All rights reserved. Unauthorized use and/or duplication of this material without express and written permission from this blog’s author and/or owner is strictly prohibited. Excerpts and links may be used, provided that full and clear credit is given to Nullam Microwaveum and www.nullammicrowaveum.com with appropriate and specific direction to the original content.