Naar aanleiding van de aardbeving in Italië en de ernstige financieel-economische gevolgen voor Parmigiano-Reggiano, Grana Padano en andere streekproducten waarvan de productielijnen getroffen zijn, deze reeks over de over de erkenning en bescherming van levensmiddelen, en de verschillende niveaus, van stad tot Europa (deel 1). In deel 2 hadden we het over het culinair erfgoed van een stad of streek en we namen als voorbeeld de streekproducten van en rond Antwerpen.
In deel 3 gaan we nog een stapje verder en gaan we hebben over de herkenning en erkenning van streekproducten op nationaal niveau.
Waarom kopen we liever gehakt van slager A dan van slager B? Waarom is een Aalsterse vla anders dan een Liers Vlaaiken of een vlaai in Limburg? Waarom vragen onze buitenlandse vrienden om pralines of mosterd van Tierenteyn of Belgisch bier mee te brengen?
Omdat het streekproducten zijn, die door velen als dusdanig worden herkend, omdat ze authentiek zijn en vaak nog steeds op dezelfde ambachtelijke wijze worden bereid. Ze zijn bijzonder omdat ze vaak door kleine bedrijven worden gemaakt en het eigenlijk wel speciaal is als je zo een product koopt. Wij zijn er fier op, net zoals bijvoorbeeld de Italianen, en in het bijzonder de inwoners van Modena, fier zijn op hun Aceto Balsamico Tradizionale di Modena. Het is goed voor de economie want het levert werk op in die streken en ook wat toerisme. Zo is elke regio erg trots op zijn producten, een vorm van gezond chauvinisme dat er mag zijn.
De meeste mensen zijn dan ook erg trots op producten uit hun streek en vinden dat deze hun regio of land alle eer aandoen. Onderzoek wijst uit dat 60% meer wil betalen voor een ambachtelijk gemaakt streekproduct, omwille van de betere smaak en kwailiteit. Bijna 80% van de ondervraagden zou een uitgebreider aanbod van streekproducten een positieve evolutie vinden. Behalve de betere smaak en de garantie van oorsprong zijn ook het traditionele recept en de kwaliteitsgarantie belangrijke factoren waarom streekproducten terug aan een opmars bezig zijn.
We hebben het in de vorige afleveringen al geschreven, maar traditionele en op ambachtelijke wijze gemaakte streekproducten zijn een belangrijk deel van onze identiteit en ons culinair erfgoed. We moeten er dus alles aan doen om ze niet te laten verdwijnen. Het zijn producten met een rijk verleden, maar de erkenning is gericht naar de toekomst. We hechten er bovendien veel belang aan dat men onze streekproducten HERKENT, we moeten er dan ook alles aan doen om ze te laten ERKENNEN.
De consumenten moeten ze natuurlijk (blijven) kopen. De producenten moeten de lijn willen verder zetten. En onze overheid moet er alles aan doen om ze te laten erkennen, nationaal en internationaal, en dit door ze een label te geven.
Ieder land heeft zo zijn organisatie die hiervoor instaat. Wij hebben de VLAM, het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing, die de afzet van de Vlaamse landbouw-, tuinbouw- en visserijproducten bevordert in binnen- en buitenland. De VLAM is een belangrijke schakel tussen de consument en de producent bij de erkenning van traditionele streekproducten, en zo werd www.streekproduct.be en het bijhorende label in het leven geroepen. De consument kan zo de traditionele streekproducten makkelijker herkennen en zich ook goed informeren. De producent wordt beloond met een erkenning én een label en kan zo zijn traditioneel product extra in de kijker zetten – zie foto hieronder van de cuberdon). Dit is de basis voor de Europese erkenning, maar meer daarover in deel 4.
De producten moeten aan 5 criteria voldoen om als traditioneel streekproduct te worden erkend (overgenomen van de VLAM, waavoor dank).
- Zij worden bereid met grondstoffen uit de streek.
- Deze producten worden door de lokale bevolking of door een breder publiek aanvaard als een traditioneel streekeigen product. Europa spreekt van producten met een faam.
- Traditionele streekproducten worden naar ambachtelijke wijze vervaardigd volgens de streektraditie.
- De traditionele streekproducten worden bereid in hun streek van oorsprong.
- Traditie betekent een langdurige of historische bekendheid als streekspecialiteit. Om erkend te worden moeten producten minimaal 25 jaar bestaan.
De criteria, hierboven in verkorte versie, en de inspiratie om aan voedingsmiddelen een label te geven naar de plaats van oorsprong is een proces van lange adem geweest. De inspiratie hiervoor was de Appellation d’Origine Contrôlée (AOC) uit Frankrijk, die al bestaat sinds 1905. De definitie van streek was, zoals jullie kunnen vermoeden, al een eerste groot probleem. Bepaalde ingrediënten of grondstoffen, zoals bijvoorbeeld koffie, bepaalde kruiden of amandelen, zijn niet streekeigen, maar zijn om historische reden bij de traditionele bereiding van een bepaald streekproduct gaan horen, en worden daarom aanvaard. De producten moeten aanvaard worden als een traditioneel streekeigen product. Dat wil, in simpele termen zeggen, dat alle grootmoeders in die streek, al jaren die bereiding of dat recept gebruiken om tot dit streekproduct te komen. Met andere woorden, het recept of de basisbereiding mag geen geheim zijn. Ambachtelijke wijze is ook belangrijk als criterium omdat niet de productieschaal doorslaggevend is, maar de ongewijzigde bereidingswijze. Deze moet de kwaliteit en de continuïteit van het streekproduct garanderen, en daardoor vertrouwen kweken in het ambachtelijk streekproduct. De moderne technieken laten trouwens toe dat er op ambachtelijke wijze én op grote schaal kan worden geproduceerd. Het streekproduct moet in de streek van oorsprong bereid worden: Antwerpse Handjes die in Brugge worden gemaakt, dat kan niet.
Tot zover ons artikel over streekproducten en hun belang. We hebben het enkel gehad over de erkenning in België met toekenning van een label ‘streekproduct’. Klik op deze link op de website van streekproduct.be als je de lijst van erkende streekproducten wil raadplegen (er zijn er momenteel 144). Je zal zien dat er al een aantal hier op Nullam de revue zijn gepasseerd (cuberdons, kandijsuiker, enzoverder). Sommige van die producten kunnen ook nog een Europese registratie aanvragen, maar de meeste hebben dat niet nodig of willen die stap naar Europese erkenning en bescherming niet zetten, wegens enkel zeer lokale bekendheid of heel kleine productie. Belangrijk is dat ze niet verdwijnen.
NM.
© 2012, Nullam Microwaveum. All rights reserved. Unauthorized use and/or duplication of this material without express and written permission from this blog’s author and/or owner is strictly prohibited. Excerpts and links may be used, provided that full and clear credit is given to Nullam Microwaveum and www.nullammicrowaveum.com with appropriate and specific direction to the original content.
