«

»

Oct 25

Print this Post

Gewoon of zigzaggend eten?

etiquette tafeldekking

Misschien komt het door het grote aanbod van reality TV shows rond koken maar je ziet de laatste tijd heel veel geklungel bij de kandidaten tijdens het dekken van de tafel en meer precies met de exacte plaats van het bestek. Het angstzweet breekt hen uit en paniekerig verwisselen ze mes en vork een paar keer van plaats tot ze denken de juiste oplossing gevonden te hebben. Nog erger wordt het wanneer er linkshandige kandidaten tussen zitten.

Voor alle duidelijkheid, volgens de tafeletiquette gaat het mes rechts en de vork links van het bord. De etiquette houdt geen rekening met linkshandige bij het dekken van een tafel. De vork blijft dus links en het mes wordt rechts gelegd. Maar waarom is dit zo en is het altijd zo geweest? Deze regel gaat terug tot in de middeleeuwen toen men nog op houten plankjes at. Het brood werd links gelegd en gebroken met de hand. Het mes – toen nog een stevige dolk met een scherpe punt – ging rechts. Brood werd niet gesneden om te vermijden dat het mes bot zou worden. De puntige dolk diende enkel om er eten mee op te prikken. Dat eten werd dan verder met de vingers naar de mond gebracht.

tafeldekking   messen en vorken
molensteenkraagDe vork kwam er pas veel later bij, toen men die enorme nekkragen begon te dragen (zie foto). Een molensteenkraag is een ronde kraag van geplooid fijn linnen batist (soms tot 15 meter), veelal versierd met kant. Het dragen van dit type kraag was in de 16e eeuw mode aan het Spaanse hof en werd ook overgenomen in de Nederlanden. Het maken van deze kragen was een enorm werk en de kragen, die een statussymbool waren, werden ook steeds groter en moesten soms met ijzerdraad ondersteund worden. Deze kragen waren populair zowel bij mannen als vrouwen, hoewel het niet gemakkelijk was om deze te dragen of om er bijvoorbeeld mee te eten. Om niet verstrikt te raken in de plooien van de kraag hadden de mannen kort haar en moesten de vrouwen hun haren omhoog kammen. Ook voor het eten diende er een oplossing gevonden te worden: om de kraag niet vuil te maken kwam er een vork bij en deze werd links gelegd omdat er daar plaats was. In 1630 verdwenen de kragen en werden platte kragen de nieuwe mode. Toch bleef de vork, maar het duurde ongeveer twee eeuwen vooraleer deze volledig ingeburgerd was.

Eigenlijk is er sindsdien niet veel meer veranderd: de vork en het brood gaan nog steeds links en het mes rechts. Tenzij het aantal tanden aan de vork: de vork had eerst twee tanden, omdat ze diende om het eten op te prikken. Later werden het er drie en dan uiteindelijk vier.  Ook de vorm van de vork veranderde lichtjes: de oorspronkelijk platte vorken werd aan de kant van de tanden gebogen om gemakkelijker eten te kunnen opnemen.

mes vork lepel

Van puntig naar afgerond

Zoals al gezegd werd een puntige dolk gebruikt om het eten op te prikken en op zijn bord te leggen. Van daar ging het met de vingers naar de mond, later werd uitsluitend een vork gebruikt. Nu zijn de toppen van de messen echter stomp en afgerond. Hoe komt dat? Aangezien het eten met een vork werd opgepikt had men de scherpe dolk niet meer nodig. Eén uitleg is dat kardinaal Richelieu de puntige messen heeft laten vervangen door afgeronde omdat hij zo verontwaardigd was door de slechte tafelmanieren van één van zijn medewerkers, die de dolk gebruikte als tandenstoker. Een andere versie is dat er in die tijd van grote intriges nog al wat moorden gepleegd werden met dolken, dus om aanslagen te vermijden werden dan maar messen met afgeronde punten op tafel gelegd.

De zigzaggers

Als je op vakantie eens rondkijkt in een restaurant zie je veel verschillende varianten van tafelgewoonten. Normaal wordt de vork gebruikt om eten naar de mond te brengen of om eten op zijn plaats te houden tijdens het snijden. Je kan dit doen door eten met  de tanden van de vork vast te prikken of door het eten vast te houden op de punten van de tanden. Het gebogen uiteinde van de vork maakt dit gemakkelijker. Ook hier zien we soms grote verschillen.

zigzaggen

Volgens de Amerikaanse etiquette bijvoorbeeld moet de vork met de punt van de tanden naar omhoog worden gehouden, terwijl volgens de continentale stijl de tanden naar beneden moeten. Aan het begin van de 18e eeuw, werden messen geïmporteerd naar de Amerikaanse koloniën. Deze hadden zoals overal in Europa stompe uiteinden. De toenmalige Amerikanen hadden in het begin heel weinig vorken om voedsel van het bord te liften en ook geen puntige messen. Ze gebruikten daarom lepels, gehouden in de linkerhand, om het eten vast te zetten op het bord, om het vervolgens te snijden met het mes, gehouden in de rechterhand. Het mes werd dan neergelegd en de lepel werd in de rechterhand genomen om zo het eten op te scheppen en naar de mond te brengen. De vrije hand werd op de knie gelegd. Deze stijl van eten bleef bestaan, ook na het algemeen invoeren van de vork. Dé Amerikaanse autoriteit op gebied van etiquette, Emily Post, noemde deze stijl “zigzaggen” (1920).

Er is natuurlijk nog een tweede versie. Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) – tussen Groot-Brittannië en de 13 koloniën – was het zeer gevaarlijk zijn mening over Koning George te uiten in publiek. De enige manier dat ze hun ongenoegen over de Kroon konden uiten was door met de vork in de rechterhand te eten, in plaats van met links. Zo kon iedereen zeer snel zien wie een fan was van de koning, of niet.

Hopelijk hebben we hierdoor een aantal mysteries uitgeklaard of U tenminste inspiratie bezorgd voor de eindejaarsvragen voor uw familiequiz.

NM.

© 2011, Nullam Microwaveum. All rights reserved. Unauthorized use and/or duplication of this material without express and written permission from this blog’s author and/or owner is strictly prohibited. Excerpts and links may be used, provided that full and clear credit is given to Nullam Microwaveum and www.nullammicrowaveum.com with appropriate and specific direction to the original content.

Permanent link to this article: http://www.nullammicrowaveum.com/2011/10/25/gewoon-of-zigzaggend-eten/

Hello there! Laat ons weten wat je denkt

%d bloggers like this: